Τα καΐκια πεθαίνουν στη στεριά

«Πολλοί κλαίνε όταν βλέπουν να σπάει το καΐκι τους η μπουλντόζα. Εγώ νιώθω σαν να μου κόβουν το χέρι».

«Πολλοί κλαίνε όταν βλέπουν να σπάει το καΐκι τους η μπουλντόζα. Εγώ νιώθω σαν να μου κόβουν το χέρι. Εχει τύχει να δω καΐκια που έφτιαξα, διαλυμένα και αναγνωρίζω κάθε κομμάτι. Θυμάμαι πόσο χρόνο και κόπο μού πήρε να το φτιάξω. Μα και μια παιδική ζωγραφιά να είχε κάποιος θα την έσκιζε χωρίς να πονέσει; Μακάρι το κράτος να δώσει οικονομικά κίνητρα για να βοηθήσει αυτούς που θα ήθελαν να σώσουν ένα σκαρί. Πολλοί θα ήθελαν να έχουν ένα τέτοιο πλεούμενο, ακόμα και αν η συντήρησή του κοστίζει παραπάνω από ένα πλαστικό. Ολη η Ελλάδα είναι ένα νησί».

Κεραυνοβόλος έρωτας

Στο λιμάνι συναντήσαμε τον Πάνο Χασάπη, που μόλις είχε δέσει και μαστόρευε πάνω στην κουβέρτα της υδραίικης βάρκας του, τη «Χρυσοπηγή»: «Την έφτιαξα στις αρχές του 2000. 

Η χαρά που έχει δώσει στην οικογένειά μου και στους φίλους μου είναι τεράστια. Και είναι το τελευταίο πράγμα από το οποίο θα θέλαμε να αποχωριστούμε, ακόμα και αν κινδυνεύαμε να χάσουμε το σπίτι μας. Το κράτος θα έπρεπε να προστατεύσει τα ξύλινα σκαριά δίνοντας κίνητρα για τη διάσωση, όχι για την απόλαυση του κάθε ιδιώτη αλλά για να διαφυλάξει την παράδοση της ναυπηγικής τέχνης που είναι σε μεγάλο βαθμό εμπειρική. 

Αν χαθεί μια γενιά μαστόρων, τότε θα κοπεί για πάντα το νήμα. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Ελλάδα απώλεσε το μεγαλύτερο μέρος του εμπορικού στόλου και μαζί τα καραβόσκαρα και τις μπρατσέρες που δεν ξαναέγιναν ποτέ. Τώρα καταστρέφουμε μόνοι μας όλα τα ξύλινα σκαριά. Θα περπατάμε στα λιμάνια και δεν θα έχουμε σκάφη να χαζέψουμε».

Από το Ναυτικό Σαλόνι έλειπε ένα σκαρί που θεωρείται από πολλούς το ομορφότερο και πιο τυχερό του Αιγαίου. Η «Φανερωμένη» βρίσκεται στο μόνιμο αγκυροβόλι της, σε ένα νησάκι του Κορινθιακού Κόλπου. Ηρθε όμως στον Πόρο ο ιδιοκτήτης της Νίκος Ρηγινός, που την αγόρασε πριν από 30 χρόνια και την έχει φροντίσει με τρομερή στοργή, επαναφέροντάς την στην αρχική μορφή που είχε το 1945, όταν πρωτοέπεσε στο νερό.

«Ηταν κεραυνοβόλος έρωτας. Αυτό το καΐκι, όμως, έγινε η ζωή μου».

-Νίκος Ρηγινός, ιδιοκτήτης σκάφους

«Με έλεγαν λοξό και ψώνιο όταν την αγόρασα. Ηταν κεραυνοβόλος έρωτας. Αυτό το καΐκι, όμως, έγινε η ζωή μου. Η μόνη λύση είναι να παραχωρήσει η πολιτεία έναν ασφαλή λιμένα αποκλειστικά στα ξύλινα σκαριά και οι ιδιοκτήτες τους να μην πληρώνουν το αντίτιμο του ελλιμενισμού. Εκεί θα συγκεντρωθούν και οι τεχνίτες που σχετίζονται με την παραδοσιακή ναυπηγική. Αυτό έχει συμβεί σε άλλες χώρες και μια φορά τον χρόνο γίνεται μια τεράστια παρέλαση με χιλιάδες πλεούμενα, γεγονός με τεράστια δημοφιλία και δημοσιότητα», λέει ο ιδιοκτήτης της «Φανερωμένης».

Μαζί του συμφωνεί και ο Νίκος Καβαλιέρος, πρόεδρος του Συνδέσμου των Παραδοσιακών Σκαφών, του θεσμού που έχει δώσει τεράστια μάχη για το ζήτημα της διάσωσης και της ευαισθητοποίησης: «Η πολιτεία φέρει τεράστια ευθύνη, διότι η νομοθεσία θα μπορούσε να εφαρμοστεί διαφορετικά, αφού προβλέπεται το περιθώριο για εναλλακτική χρήση των παραδοσιακών σκαφών. Να αξιοποιηθούν τουριστικά ή ακόμα και να καταβυθιστούν για να φιλοξενήσουν πληθυσμούς ψαριών. Ομως το κράτος κωφεύει στο έγκλημα». Δεν είναι μόνο το κράτος αλλά και οι άνθρωποι που αδιαφορούν. Γιατί; Τον λόγο τον βρίσκει κανείς στη θαυμάσια έκθεση του Αμερικανού φωτογράφου Ρόμπερτ Μακέιμπ στην γκαλερί Citronne του Πόρου με ελληνικά καΐκια της δεκαετίας του ‘50 και του ‘60, τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν υπέρ του Συνδέσμου. Στα ξύλινα σκαριά και στους ψαράδες αντικατοπτρίζεται η Ελλάδα του μόχθου, της φτώχειας, που θελήσαμε να βάλουμε στην άκρη....

Ομορφο, καλοδουλεμένο, καλοτάξιδο

«Το σκάφος πρέπει να έχει τρία χαρίσματα. Να είναι όμορφο, καλοδουλεμένο και καλοτάξιδο. Ενα αν λείπει, χάνονται και τα άλλα δύο. Και καλή πλεύση να έχει το σκαρί, τι να το κάνεις άμα είναι άσχημο», λέει ένας από τους μεγαλύτερους σε ηλικία και πιο πεπειραμένους καραβομαραγκούς.

«Με έλεγαν λοξό και ψώνιο όταν την αγόρασα. Ηταν κεραυνοβόλος έρωτας. Αυτό το καΐκι, όμως, έγινε η ζωή μου. Η μόνη λύση είναι να παραχωρήσει η πολιτεία έναν ασφαλή λιμένα αποκλειστικά στα ξύλινα σκαριά και οι ιδιοκτήτες τους να μην πληρώνουν το αντίτιμο του ελλιμενισμού. Εκεί θα συγκεντρωθούν και οι τεχνίτες που σχετίζονται με την παραδοσιακή ναυπηγική. Αυτό έχει συμβεί σε άλλες χώρες και μια φορά τον χρόνο γίνεται μια τεράστια παρέλαση με χιλιάδες πλεούμενα, γεγονός με τεράστια δημοφιλία και δημοσιότητα», λέει ο ιδιοκτήτης της «Φανερωμένης».




Μαζί του συμφωνεί και ο Νίκος Καβαλιέρος, πρόεδρος του Συνδέσμου των Παραδοσιακών Σκαφών, του θεσμού που έχει δώσει τεράστια μάχη για το ζήτημα της διάσωσης και της ευαισθητοποίησης: «Η πολιτεία φέρει τεράστια ευθύνη, διότι η νομοθεσία θα μπορούσε να εφαρμοστεί διαφορετικά, αφού προβλέπεται το περιθώριο για εναλλακτική χρήση των παραδοσιακών σκαφών. 

Να αξιοποιηθούν τουριστικά ή ακόμα και να καταβυθιστούν για να φιλοξενήσουν πληθυσμούς ψαριών. Ομως το κράτος κωφεύει στο έγκλημα». Δεν είναι μόνο το κράτος αλλά και οι άνθρωποι που αδιαφορούν. Γιατί; Τον λόγο τον βρίσκει κανείς στη θαυμάσια έκθεση του Αμερικανού φωτογράφου Ρόμπερτ Μακέιμπ στην γκαλερί Citronne του Πόρου με ελληνικά καΐκια της δεκαετίας του ‘50 και του ‘60, τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν υπέρ του Συνδέσμου. 

Στα ξύλινα σκαριά και στους ψαράδες αντικατοπτρίζεται η Ελλάδα του μόχθου, της φτώχειας, που θελήσαμε να βάλουμε στην άκρη.

kathimerini.gr

Επιμέλεια:  jimys stasinopoylos